O autorze
Od 1993 roku jestem związany z Zakładem Psychologii Zwierząt, Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Początkowo jako student, potem jako doktorant (1996), a od roku 2000 do chwili obecnej jako pracownik. To unikalne w skali kraju miejsce pozwala mi na zajmowanie się tym, co interesuje mnie najbardziej, czyli genezą, ewolucją oraz funkcjami umysłu w świecie zwierząt.
Gdy ktoś mnie pyta, kim jestem z zawodu mówię, że jestem nauczycielem akademickim. Nie czuję się psychologiem w potocznym rozumieniu tego słowa, nie uważam się też za wyjątkowego badacza, aby mówić o sobie, że jestem naukowcem. Mam to szczęście, że pracuję wśród zwierząt i ze zwierzętami.

Psy zapamiętują egoistów

Ludzie wobec innych osób mogą przejawiać strategie prospołeczne lub egoistyczne. Czy psy będąc świadkami takich interakcji między ludźmi przejawiają jakieś preferencje wobec obserwowanych osób? Wygląda na to, że tak, jak najbardziej. Psy w takich sytuacjach zapamiętują osoby prezentujące egoistyczne zachowania wobec ludzi i unikają proszenia ich o pokarm.

W roku 2011 zespół włoskich naukowców (Marshall-Pescini, Passalacqua, Ferrario, Valsecchi oraz Prato-Previde) przeprowadził badanie, w którym psy obserwowały jak pozorant - żebrak prosi o pokarm dwie osoby, z których jedna dzieli się jedzeniem, a druga odmawia. Z otrzymanych danych wynikało, że psy po zakończeniu obserwacji, mając swobodę wyboru podchodziły do osób, które przejawiały zachowania prospołeczne wobec żebrającej o jedzenie osoby. Wynik był niezwykle ineteresujący, ale nie do końca przekonywujący ponieważ, osoba odmawjająca jedzenia żebrakowi mówiła głośno i wyraźnie "NO", podczas gdy altrusita dzielił się jedzeniem w ciszy. Głośne i stanowcze "nie" mogło mieć wpływ na zachowanie badanych zwierząt.



Postanowiliśmy przeprowadzić podobne badanie w Zakładzie Psychologii Zwierząt dokonując w procedurze pewnych modyfikacji. W badaniu wzięły udział 32 psy w wieku od 2 do 8 lat.
Każdy pies siedział wraz z właścicielem w odległości 3m od sceny na której były ustawione 3 krzesła każde w odległości 1m od następnego. Za rzędem krzeseł ustawiony był ekran pozwalający na schowanie się dorosłemu człowiekowi. W badaniu używano trzech małych szklanych misek wypełnionych płatkami śniadaniowymi zmieszanymi z psią karmą. Na trzech miejscach w losowej kolejności siadały trzy osoby tej samej płci ubrane w fartuchy laboratoryjne oraz trzymające na kolanach miski z płatkami. Osoby siadały twarzą do psa, ale nie nawiązywały kontaktu wzrokowego. Każda z osób miała odgrywać losowo dobraną rolę. Czwarta osoba wychodziła za ekranu i obchodząc osoby próbowała sięgnąć po pokarm w miskach trzykrotnie podchodząc do każdej z trzech osób. Osoba będąca altruistą zawsze podnosiła miskę na wysokość ramion umożliwiając pobranie pokarmu. Osoba odgrywająca egoistę zawsze wykonywała ruch nasunięcia dłonią na miskę i tak by pobranie pokarmu było niemożliwe. Trzecia osoba - ambiwalentna wykonywała gesty na przemian. Raz umożliwiała pobieranie pokarmu, a raz nie. Po takiej prezentacji osoba prosząca o pokarm znikała za ekranem, a opiekun puszczał psa, aby ten miał swobodę decyzji do której osoby z miską podejść. Wybór osoby i kontakt z nią kończył próbę. Zwierzęta nie dostawały pokarmu podczas całego badania.
Po wykonaniu pierwszej próby. Następowała przerwa, a osoby odgrywające rolę zamieniały się miejscami do siedzenia jeszcze dwukrotnie, tak że każda z osób odgrywała swą rolę na każdej możliwej pozycji. W sumie badane zwierzę oglądało pokaz trzykrotnie. Po każdej próbie notowano do której siedzącej osoby udawało się zwierzę w celu otrzymania pokarmu.

Ponieważ osoba ambiwalentna była proszona o pokarm trzy razy w każdej próbie mieliśmy dwa rodzaje jej postaw. Albo przeważał egoizm, albo altruizm. Za każdym razem wykonywała ona ten sam rodzaj reakcji w przypadku jednego psa, a następnie drugi rodzaj reakcji w przypadku następnego badanego zwierzęcia.

Niezależnie, czy analizowano wyniki tylko pierwszej próby dla każdego psa, czy też wszystkich prób łącznie badane zwierzęta zawsze unikały podchodzenia do egositów, natomiast nie miało znaczenia, czy osoba dzieliła się pokarmem zawsze (altruista) czy tylko czasami (ambiwalentny)

Tak więc, strategia stosowana przez psy wygląda na próbę zapamiętywania osób o postawach egoistycznych. Częstość występowania zachowań prospełecznych ma dla zwierząt drugorzędne znaczenie. Dla psów nie ma znacznenia, czy ktoś dzieli się jedzeniem zawsze, czy czasami, a także czy osoba ambiwalentna częściej prezentuje zachowania prospołeczne czy też nie. Wszystkie te osoby traktowane są jako warte podjęcia próby otrzymania pokarmu. W przypadku postaw egoistycznych odsetek proszenia o pokarm był znikomy, i najczęściej dotyczył 3 próby, co można tłumaczyć faktem, że brak sukcesu w pierwszych II próbach prowadził niektóre psy do próby otrzymania pokarmu od nawet od osób, które z nikim się nie dzieliły.
Trwa ładowanie komentarzy...