Jesteśmy w 98.77% szympansami. Czołowy prymatolog świata Tetsuro Matsuzawa pierwszy raz w Polsce

Mimo braku funduszy i wielu problemów po drodze udało się! Na zaproszenie Zakładu Psychologii Zwierząt Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego - obchodzącego 40 rocznicę powstania - przyjeżdża do Polski pierwszy raz (!) uważany za najlepszego obecnie prymatologa na świecie - Tetsuro Matsuzawa z Uniwersytetu w Kyoto. 18 czerwca na naszym Wydziale wygłosi wykład pt. Co jest unikalnego w człowieku - wnioski na podstawie wieloletnich badań z udziałem szympansów.

Tetsuro Matsuzawa to człowiek niezwykły. Wielki naukowiec i zarazem niesłychanie miły i skromny człowiek. Urodził się w 1950 roku. Zarówno studia magisterskie jak i doktorat zrobił na Uniwersytecie w Kyoto





Punktem wyjścia badań Matsuzawy było filozoficzne pytanie, co znaczy dla człowieka "wiedzieć". W poszukiwaniu odpowiedzi, rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Wydziału Kyoto University w 1969 roku. Początkowo zajmował się eksperymentami nad ludzkim wzrokiem i postrzeganiem, a następnie w funkcjami mózgu u szczurów. Prowadzone badania doprowadziły go do wniosku, że gdyby zaczął badania nad szympansami, który genetycznie są najbliżej ludzi, mógłby lepiej zrozumieć umysł i charakter ludzkiego poznania.



Od ponad 30 lat prowadzi badania z udziałem szympansów poczynając od słynnej szympansicy Ai sondując ewolucyjne początki myśli i zachowania ludzi. Jest pionierem dziedziny zwanej kognitywistyka porównawcza.



W niezwykłej twórczej pracy pomaga mu jak sam mówi dyscyplina i pracowitość wyniesiona z czasów kiedy wspinał się po górach, a zdobył m. in. ośmiotysięcznik Shishapangma.

Profesor Matsuzawa bada procesy poznawcze szympansów zarówno w laboratorium, jak i w naturze. Rozpoczął Projekt Ai w 1978 r. badaniem zdolności językowych i reprezentacją liczb szympansicy Ai.



Teraz projekt koncentruje się na przekazywaniu kulturowym wiedzy, umiejętności i wartości z pokolenia na pokolenie w grupie szympansów żyjących w półnaturalnym środowisku. Ostatnie badania potwierdziły, że młode szympansy mają wyjątkową pamięć roboczą, która może funkcjonować sprawniej niż ludzka.




Badania Matsuzawy przebiegały równolegle w laboratorium i w terenie. Obserwacje zachowań dziko żyjących szympansów w ich środowisku naturalnym (Bossou-Nimba, Gwinea w Zachodniej Afryce) trwające od 1986 r. pozwoliły zauważyć wykorzystywanie pary kamieni jak młotka i kowadła, aby móc rozłupywać orzechy palmowe. Jest zdobywcą nagrody Jane Goodall w 2001 r. oraz wyróżnienia Medal of Purple Ribbon w 2004. Obecnie jest przewodniczącym Międzynarodowego Towarzystwa Prymatologów i Dyrektorem, Prymate Research Institute, Kyoto University



Tetsuro Matsuzawa często zwraca uwagę na to, że najnowsze osiągnięcia w badaniach genomu ludzkiego i szympansa wykazały, jak blisko są spokrewnione te dwa gatunki. Różnice na poziomie DNA wynoszą jedynie 1,23%. Innymi słowy, jesteśmy w 98,77% szympansami. Różnica pomiędzy ludźmi i szympansami jest porównywalna jak między końmi i zebrami, które różnią się o około 1,5%.

Szympansy są zagrożonym gatunkiem. Jeszcze w roku 1960 w tropikalnych lasach Afryki żyło ich około 600.000 a obecnie w roku 2013 mniej niż 200.000!. Istnieją trzy główne przyczyny tego dramatycznego spadku liczby zwierząt: wylesianie, nielegalne polowania i choroby zakaźne, takie jak Ebola i różne rodzaje grypy. Wszystkie trzy przyczyny są wynikiem aktywności ludzkiej.

Matsuzawa przypomina też, że szympansy w wielu krajach wciąż są wykorzystywane do badań biomedycznych dotyczących AIDS, zapalenia wątroby, i malarii. W samym USA przetrzymuje się ponad 1500 szympansów w laboratoriach biomedycznych. W Japonii zaprzestano dzięki m. in. działaniom Matsuzawy inwazyjnych badań na tych zwierzętach od października 2006 roku (SAGA). Jest zaangażowany w tworzenie azylu dla tych 79 szympansów, które kiedyś były przedmiotem badań biomedycznych w Japonii.

Marzeniem Tetsuro Matsuzawy jest pewnego dnia, zobaczyć ludzi i szympansy żyjących razem jako sąsiedzi i ewolucyjni kuzyni.



Jest mi niezmiernie miło, a wręcz mogę powiedzieć, że jestem dumny, z tego że udało się przygotować tę wizytę i mogę serdecznie wszystkich Państwa zaprosić na wykład profesora Tetesuro Matsuzawy pt. Co jest unikalnego w człowieku - na podstawie badań z udziałem szympansów. Niezwykły wykład, niezwykłego człowieka, a dla mnie niedościgłego wzoru naukowca.

Aula Wydziału Psychologii UW - Warszawa, ul. Stawki 5/7 18 czerwca (wtorek) o godzinie 12.00 - zgodnie z uniwersytecką tradycją - wstęp wolny - dla psychologów obowiązkowy!!!
(wykład prowadzony w języku angielskim)

Tłumaczone streszczenie wykładu nadesłane przez prof. Matsuzawę

Badam szympansy zarówno w laboratorium jak i w ich środowisku naturalnym. Celem mojego wykładu jest porównanie rozwoju poznawczego dwóch gatunków, aby wyjaśnić ewolucyjne podłoże ludzkich zdolności kognitywnych. Zestawienie danych strukturalnych z historią życia uwydatnia wspólne cechy wszystkich naczelnych, w tym ludzi. Wyprostowana postawa oraz poruszanie się na dwóch nogach mogą być ważne z punktu widzenia ewolucji człowieka. To właśnie wyprostowana postawa czyni z nas ludzi w ujęciu rozwoju poznawczego. Relację matka-dziecko opisuje się przez pryzmat separacji i przyjęcie wyprostowanej postawy przez dzieci, co umożliwia kontakt twarzą w twarz, komunikację werbalną, gesty i poruszanie przedmiotami.

Badanie zdolności kognitywnych u szympansów odbywa się w laboratorium i obserwację w ich środowisku naturalnym. Wyniki ukazują, że ludzie i szympansy są podobni na wczesnym etapie rozwoju, lecz istnieje kilka istotnych różnic, związanych z brakiem społecznego odniesienia w przypadku szympansów. Szympansy rzadko przejawiają aktywne uczenie się. Ponadto młode szympansy manifestują wyjątkowe przejawy funkcjonowania pamięci roboczej, która może być lepsza niż ludzka, lecz nie są już tak dobre w przyswajaniu symboli.

Podsumowując, rozwój poznawczy człowieka opiera się na typowo ludzkim sposobie dorastania charakteryzowanym przez współpracę wielu dorosłych, którzy wychowują dziecko. Ta cecha może się łączyć z empatią, zachowaniami altruistycznymi, zasadą wzajemności, rozumieniem stanów psychicznych innych i tak dalej. Ogólnie mówiąc, mój wykład pokaże wiarygodny scenariusz ewolucji wyjątkowych dla gatunku ludzkiego procesów poznawczych .
Trwa ładowanie komentarzy...